Over Duurzame Inzetbaarheid

Langer doorwerken, maar stoppen op je 60e

Door: Eric Alkemade

Het zijn vooral organisaties en medewerkers die verantwoordelijk zijn voor de lage arbeidsmobiliteit in Nederland. Het is aan medewerkers om de regie nemen over hun eigen loopbaan, terwijl organisaties daarvoor de ruimte moeten geven, vindt Eric Alkemade.

Iedere keer ben ik weer verbaasd als ik lees dat de regering wil dat mensen langer doorwerken. Tegelijk willen veel mensen uiterlijk rond hun 60e stoppen. Wie is verantwoordelijk voor deze lage arbeidsmobiliteit aan het eind van de loopbaan, maar ook voor de lage mobiliteit in het algemeen?

Voor een oplossing kunnen we natuurlijk wijzen naar de overheid, maar de verantwoordelijkheid ligt naar mijn mening vooral bij organisaties en medewerkers. Bij de onderbouwing van mijn stelling maak ik gebruik van drie interessante managementboeken:

• The Human Side of Enterprise van Douglas McGregor;
• Synchronicity van Joseph Jaworski;
• Start with Why van Simon Sinek.

Hieronder zal elk boek afzonderlijk worden besproken.

Douglas McGregor: The Human Side of Enterprise
Onlangs heb ik The Human Side of Enterprise gelezen, de klassieker van Douglas McGregor (1960). De auteur is natuurlijk vooral bekend van theorie X en Y, over mensbeelden bij managers. McGregor introduceert in zijn boek echter ook 'management by objectives, self-direction and integration'.

Met integration bedoelt hij de integratie van organisatiedoelstellingen en persoonlijke doelstellingen. Daarbij gaat het erom dat je doelstellingen met elkaar in lijn brengt in plaats van ze als tegengesteld of tegenstrijdig ziet.

Volgens McGregor blijkt uit diverse onderzoeken dat, zodra in de basisbehoeften volgens de pyramide van Maslow is voorzien, dit de belangrijkste persoonlijke doelstellingen zijn:

• persoonlijke vervulling en ontwikkeling;
• meesterschap;
• erkenning.

Veel 'ouderwetse' organisaties geven echter onvoldoende ruimte voor medewerkers om, met vallen en opstaan, hun persoonlijk potentieel te herkennen, te ontplooien en te realiseren (self direction).

Zo zijn de afgelopen decennia honderdduizenden mensen niet goed voorbereid om na hun 55e/60e jaar nog een loopbaanstap te maken. Vaak zal dit een stap zijn naar een andere baan of organisatie,  een stap met kansen en risico's.

De verantwoordelijkheid van organisaties ligt dus bij het geven van ruimte voor het realiseren van persoonlijke doelstellingen, zodat mensen actief kunnen blijven op de arbeidsmarkt.  En dit gaat veel verder dan wat veel organisaties nu verstaan onder Het Nieuwe Werken.

Maar wat als de organisatie wel de ruimte geeft, maar de medewerker zijn verantwoordelijkheid hierin niet wil of kan pakken? Onlangs sprak ik met de HR-manager van een groot elektrotechnisch installatiebedrijf. Hij vertelde over een ingenieur die het aanbod kreeg om aan een driejarig project deel te nemen.

Het project bood veel kansen voor persoonlijke ontwikkeling en zou een goed vertrekpunt zijn voor een volgende stap in zijn carrière. Toen bleek dat er geen terugkeergarantie was, weigerde de ingenieur het aanbod. Hoe komt het dat deze medewerker niet uit zijn comfort zone wil stappen?

Joseph Jaworski: Synchronicity
De kern van het boek Synchronicity van Joseph Jaworski (1996) is dat kansen alleen op je pad komen als je ergens naartoe onderweg bent. Het is dus geen puur toeval, maar je lokt het toeval als het ware zelf uit.

Voor medewerkers betekent zelfsturing dus dat zij zelf verantwoordelijkheid nemen, hun eigen koers kiezen en weten te realiseren, zowel op hun werk als in hun privéleven, daarbij rekening houdend met hun eigen vermogens.

Jaworski spreekt hierbij over persoonlijk leiderschap of innerlijk leiderschap. Als organisaties ruimte geven voor zelfsturing, dan kunnen mensen tijdens hun loopbaan ervaring opdoen met persoonlijk leiderschap.

Medewerkers hebben dus de verantwoordelijkheid de eigen loopbaan zelf in de hand te nemen door nieuwsgierig te blijven, kansen te herkennen, deze zonodig zelf te creëren, en hierbij risico’s te durven nemen.

Steeds meer mensen nemen het heft helemaal in eigen hand en beginnen voor zichzelf. Dit verklaart de trend van een toenemend aantal freelancers en zzp’ers.

Simon Sinek: Start with Why
Als je nergens voor gaat, dan komt er dus ook niks naar je toe. Maar waar moeten medewerkers beginnen als zij hun persoonlijk doel willen formuleren? Start with Why, het recente boek van Simon Sinek (2009), geeft hierop een antwoord.

Iedereen zou een persoonlijke missie moeten formuleren. Waarom doe ik de dingen die ik doe? Waar streef ik naar in het leven? Wat wil ik betekenen? Wat drijft mij?

Vanuit deze persoonlijke doelstellingen ontstaat dan een rode draad in het leven, waarbij banen en organisaties slechts stappen zijn op weg naar de realisatie van een persoonlijk doel. Deze innerlijke kracht levert de energie op om stappen te durven nemen. Ook zorgt het voor voldoening als doelen op eigen kracht gerealiseerd worden.

Medewerkers nemen regie over eigen loopbaan
De oplossing voor langer doorwerken, en van hogere arbeidsmobiliteit in het algemeen, ligt dus bij medewerkers die de regie moeten nemen over hun eigen loopbaan en bij organisaties die daarvoor de ruimte moeten geven.

Ook de overheid en de vakbonden zouden minder moeten koersen op collectieve zekerheden en meer op individuele kansen. We kunnen de negatieve gevolgen van decennialang ouderwets denken over organisaties en werk niet vandaag oplossen, maar we kunnen er vandaag wel mee beginnen.

Eric Alkemade (1958) is zelfstandig interim-manager, adviseur en onderzoeker. In zijn loopbaan is hij zich steeds meer gaan interesseren in de menselijke kant van organisaties. Als onderzoeker is hij nu vooral bezig met de vraag hoe organisaties en medewerkers succesvoller kunnen worden.

Download als PDF  |    Stuur door per e-mail

Reageer op dit artikel

• Uw naam
• E-mailadres
• Uw vraag/opmerking
• Anti-spam controle

Meer Blogs

• Langer werken
• Gezonder werken
• Anders werken

• Zeg “ze” dat het wel waar is…
• Duurzame Inzetbaarheid: van Bewustwording naar Beweging!
• Van hot naar hype
• Waar ze ook veel weten over leiderschap en vertrouwen ...
• Kunnen nieuwe medewerkers prima voor zichzelf zorgen? Nee!
• Eerste Hulp bij Overspanning, of: Hoe je meer ontspannen bergen werk kunt verzetten…..
• Vlieg!
• Duurzame inzetbaarheid en de kunst van terugvalpreventie
• Hoe duurzaam inzetbaar ben ik?
• Het verhaal van de arbeidsmarkt

Als mensen tevreden zijn, dan doen ze hun best. Als ze vitaal, energiek en bevlogen zijn doen ze nóg meer! Dit geldt zowel voor de generatie Y als de 'oudere' generatie.

Zet plannen om in een actief DI-beleid, creëer draagvlak en succes. Wat is de taak van de werkgever en welke verantwoordelijkheid heeft de werknemer zelf? Diverse praktijkcases geven u inspiratie!

25 juni 2013, Landgoed Zonheuvel in Doorn
Vanaf € 299,- ( met meer mensen inschrijven = korting)

Meer informatie / inschrijven

Elke drie weken het laatste nieuws over duurzame inzetbaarheid in uw inbox?

Meld u aan voor de nieuwsbrief

Duurzaam inzetbaar blijven is eigen verantwoordelijkheid, het besef van de noodzaak is er maar het blijft vaak bij praten en het meestijgen van het salaris met de leeftijd moet minder vanzelfsprekend zijn. Dit zijn enkele onderwerpen uit de nieuwe online special over duurzame inzetbaarheid. Met een column van Aukje Nauta die tevens dagvoor-zitter is van het Congres Over Duurzame
Inzetbaarheid 2013.

Lees de special online!

Workshop: Zelfsturing en tijdsperspectief 
Datum : 25 juni 2013
Als we ouder worden, verandert ons toekomstig tijdsperspectief van een ‘open’ naar een relatief ‘gesloten’ karakter. We zien minder tijd en minder werkgerelateerde kansen. Maak kennis met een aantal relevante evidence based interventies die bijdragen aan duurzame inzetbaarheid van ouder wordende werknemers. Kijk of deze vernieuwende perspectieven passen bij uw organisatie:

1. Beïnvloeding van tijdsperspectief door een doorwerk workshop  
2. Onderzoek naar jobcraftinginterventies. 

Meer informatie / inschrijven

Masterclass collectieve pensioenen  
Datum : 9 mei en 6 en 13 juni 2013

Breidt uw basiskennis uit naar beleidsniveau. Leer volwaardig en vol vertrouwen mee te praten én beslis-
sen over pensioenvraagstukken binnen uw organisatie. En u leert snel ingewikkelde pensioeninformatie te begrijpen en adviezen van uw externe adviseurs op waarde te schatten.

Meer informatie / inschrijven 

Or & vitaliteit
Datum : 11 juni en 9 december 2013
Er is binnen organisaties volop discussie over de inzetbaarheid van medewerkers. Niet alleen de vergrijzing en het langer doorwerken, maar ook het passend beleid voor medewerkers in alle leeftijdsgroepen en verschillende levensfasen. Leer hoe u dit thema concreet op de agenda zet en hoe u zelf vanuit de or een bijdrage kunt leveren aan de discussie.

Meer informatie / inschrijven

Werken iedereen wordt er beter van
Het aantal medewerkers dat thuis blijft vanwege stress door privéomstandig-
heden stijgt net als het aantal chronisch zieken. Een schrikbeeld voor zowel ondernemers als de individuen die het
treft! Ga anders om met ziekte en verzuim!

Meer informatie / bestellen

Gezond gedrag is besmettelijk
Nederlanders worden steeds ouder door de goede gezondheidszorg, maar leven ongezonder. Niet alleen de maatschappij heeft daar last van, maar ook het bedrijfsleven.

Meer informatie / bestellen

Ruimte voor het nieuwe werken
Krijg inzicht in de wisselwerking tussen het werkgedrag en de werkomgeving. Wat zijn gevolgen voor de organisatie, het management, de huisvesting en het facility management?

Meer informatie / bestellen